Soya izoflavonlarının menopauza dövründə rolu

🌿 Soya izoflavonları menopauza dövründə nə işə yarayır?

Soya izoflavonları — bitki mənşəli fitoestrogenlərdir. Onlar insan orqanizmində estrogenə bənzər zəif təsir göstərərək menopauza dövründə yaranan hormon çatışmazlığını qismən balanslaşdırır.

⭐ 1. Menopauza zamanı əsas təsir mexanizmləri

Soya izoflavonları:

✔ 1) Estrogen reseptorlarına bağlanır (xüsusilə ER-β)

Bu səbəbdən:

İstilik basmalarını azaldır

Əhval dəyişikliyini stabilləşdirir

Vaginal toxumanın quruluğunu yaxşılaşdırır

Təsiri hormon terapiyasından zəifdir, amma təhlükəsiz alternativ sayılır.

✔ 2) Antioksidant təsir

Hüceyrə stressini azaldır

Sümük sağlamlığını qoruyur

✔ 3) Endotel funksiyasını yaxşılaşdırır

Bu, ürək-damar riskini azaldan mexanizmdir.

⭐ 2. Klinik təsirləri (tədqiqatlara əsasən)
🌡️ 1) İstilik basması (hot flashes)

20–50% yaxşılaşma göstərir

Effekt 4–12 həftə ərzində yaranır

Farmakoloji estrogen terapiyası qədər güclü deyil, amma effektiv və təhlükəsizdir

Ən yaxşı nəticə izoflavonlar ≥ 80 mg/gün qəbulunda görülür.

😖 2) Vaginal quruluq və GSM simptomları

Soya izoflavonları:

Vaginal epitelin elastikliyini artırır

Quruluğu azaldır

pH səviyyəsini qismən normallaşdırır

Ancaq lokal estrogen qədər güclü deyil.
Yüngül–orta GSM üçün uyğundur.

🦴 3) Sümük kütləsinin qorunması

Araşdırmalar göstərir ki:

İzoflavonlar sümük itkisinin sürətini azaldır

Osteopeniya riskini aşağı salır

BMD-də (bone mineral density) cüzi artım mümkündür

❤️ 4) Ürək-damar sağlamlığı

LDL azalma

Damar elastikliyinin yaxşılaşması

Antioksidant təsir

Endotel funksiyasının güclənməsi
ÜDT riskini azaldan tamamlayıcı faktor olur.

⭐ 3. Təhlükəsizlik

Soya izoflavonları:

Hamilələr üçün məsləhət deyil

Histamin intoleransı olanlarda problem yarada bilər

HRT ilə birlikdə ehtiyatla istifadə olunur

Tirod xəstələrində (hipotiroid) yüksək dozalar ehtiyatla verilir

Ümumi nəticə:
Çox təhlükəsizdir, yan təsirlər minimaldır.

⭐ 4. Tövsiyə olunan dozalar
🟣 Klinik effekt üçün:

25–100 mg izoflavon/gün

Optimal: 80 mg

🟣 Effekt görmə müddəti:

Adətən 4–8 həftə

⭐ 5. Effekt kimlərdə daha güclüdür?

Soya izoflavonlarının təsiri:

Yeni menopauzaya girənlərdə daha yaxşıdır

ER-β reseptor həssaslığı yüksək olanlarda güclüdür

Gündəlik soyaya alışqın qadınlarda effekt daha aydın olur
(Asiya qadınları niyə menopauzanı daha yüngül keçirir → səbəb budur)